Categorie: 2019

‘Ik las laatst in één van jouw columns over een positief eenheidsgevoel en dit klopt niet’, zei de buurman nogal triomfantelijk. Hij boog zich langzaam naar mij voorover en vroeg vanachter zijn snor zo nonchalant mogelijk of er dan misschien ook een negatief eenheidsgevoel bestond.

Eenheidsgevoel zou op zich al positief zijn. Typisch voorbeeld van een pleonasme, of tautologie, zei de andere buurman vanachter zijn flesje bier, terwijl hij een handjevol pinda’s achteroversloeg. We waren met de buurt weer eens bij elkaar om een verjaardag te vieren. Omdat ik het antwoord niet gelijk paraat had en hard aan het denken was in welke column en in welke context dit geschreven was, maakte ik maar weer eens gebruik van mijn standaard antwoord in noodgevallen; ‘Goed punt, ik zal er zorgvuldig over nadenken’, antwoordde ik, terwijl ik hem bemoedigend en met een zachte blik aankeek. Hiermee had ik gelukkig even tijd gewonnen.
Taal is sowieso al lastig, het is nog een wonder dat we elkaar over het algemeen  redelijk kunnen begrijpen. De meeste struikelblokken in communicatie en dus relaties ontstaan bij het gaan nadenken- en nog erger, invullen voor een ander. Dit doen we uiteraard vanuit onze eigen overtuigingen, waarden en normen. Oftewel alle perceptie is altijd projectie, al beseft lang niet iedereen dat. ‘Dit besef zou heel veel ellende in de wereld besparen’, dacht ik en het idee voor een nieuwe politieke partij was geboren. De PiP ( perceptie is projectie) voor een vredelievend Europa.
Echt altijd totaal eerlijk zijn zou ook weer leiden tot allerlei verwarrende en minder plezierige situaties. Omdat we allemaal zo vaak sociaal wenselijke antwoorden geven, worden we steeds behoedzamer. Of we schieten door naar de andere kant. In beide gevallen wordt er niet echt geluisterd. Onlangs vroeg mijn vriendin wat ik van haar nieuwe jurk met bijbehorende schoenen vond. Binnen een seconde had ik geantwoord met een ‘Ja, heel leuk’. Waarschijnlijk antwoordde ik net te snel, waarop zij weer invulde dat ik het alleen maar zei om haar een plezier te doen en om ervan af te zijn.

De volgende avond zaten we met familie bij het eigen vuur. Ik deelde mijn taalkwestie en vroeg gelijk maar of hier sprake was van ‘ neoplasme’ wat ziekelijke weefselvorming bleek te betekenen. Ik gaf snel de hoeveelheid wijn de schuld van mijn verspreking. ‘iets met het klokje en de klepel’, dacht ik  zelfreflecterend.
Wij als denktank kwamen er die avond uit. Het sublieme voorbeeld was de Nederlander die aangekomen op een natuur camping in zuid Frankrijk een plekje krijgt aangewezen bij de groep luidruchtige Nederlanders. Een voorbeeld van tegen wil en dank te behoren bij deze groep Nederlanders. Een niet zelf gekozen eenheidsgevoel. Geen pleonasme dus. In afwachting van een reactie van de buurman,

Tonie van toniescolumns.blog en bestuursvoorzitter PIP
LuistertipDave, no words

Al een aantal maanden had ik heftige rugpijn. Het begon vanuit het niets op een zondagmiddag toen mijn rug plotseling besloot om een signaal af te geven. Mijn lichaam wist blijkbaar al wat ik nog niet wou weten. In plaats van te luisteren ging ik hieraan voorbij en besloot een beetje recalcitrant om niet mee te doen om met het klimmen van de jaren meer tijd te claimen voor verbale en non verbale uitingen over pijntjes en andere lichamelijke ongemakken. Zo’n gesprek is al heel snel failliet. Eerst kijkt de ontvanger van de klachtenregen nog enigszins neutraal, hopend dat de klachten kunnen worden omgebogen naar relevantere onderwerpen. Na enkele minuten wordt al duidelijk dat de klager de persoon alleen maar gebruikt om zijn klachtenmonoloog in een hogere versnelling te schakelen, zonder het te hebben over waar het nu werkelijk om gaat.

Niet klagen is een overtuiging die ik hoog in mijn levensvaandel heb staan. Alleen besefte ik die zondag nog niet dat het hier niet om gaat.
Enkele weken later kreeg ik tijdens het hardlopen signaal nummer twee van mijn lichaam cadeau. Het joggen had het niveau bereikt van een energieloze, krachteloze strompeling, met een door de wil aangedreven pruttelende motor om vooral het eindpunt te bereiken. Het doel was belangrijker geworden dan het plezier van de weg ernaar toe. De combinatie van niet klagen met een koppige ontkenning had mijn rug doen besluiten om nu ook scheef te gaan staan.
Thuisgekomen herinnerde ik mij het advies van een vriendin en zocht het door haar opgegeven behandel adres op.
‘Want doorgaan in de ontkenning was trekken aan de noodrem die nergens op is aangesloten’ , dacht ik metaforisch en besloot tot actie.
De mevrouw adviseerde mij om naast behandeling vooral ook veel water te drinken, te wandelen en te hangen (Zonder optrekken en andere Epke Zonderlandse capriolen).
Thuis had ik al buiten in de tuin een fijne hangplek gevonden.
In mijn opleidingsinstituut vond ik uiteindelijk een mooie balk in het fietsenhok waar ik prima kon uithangen.
Uiteraard kwam er ‘ s ochtends om zeven uur net iemand op mijn moment met de fiets richting fietsenhok. Welkom bij het fietsenhok’ riep ik enthousiast met mijn beide armen in een welkomsgebaar omhooggestoken, om mijn fietsloos verblijf rondom het hok nog enigszins te rechtvaardigen. Ik voelde een impuls om door te lopen.

Opeens werd het glashelder, ik moest kiezen voor mijzelf en mij niet afvragen wat een ander ervan zou vinden. De fietser vond het helemaal leuk toen ik vertelde heel graag te willen hangen en hiermee trouw bleef aan mijzelf.
‘ik ben nog nooit zo enthousiast welkom geheten bij een fietsenhok, wat een leuk begin van de dag’, zei ze enthousiast.
Een win win situatie dacht ik en hing even heel tevreden een tijdje aan de balk, op zoek naar dieperliggende oorzaken, al had ik mijn antwoorden allang binnen bereik.
Luistertip:Hang on, Kierra Sheard

Afgelopen weekend was ik bij een theatershow van de bende van Beuving, in het cultureel centrum te Duiven. De schrijver en verhalenverteller Bas Steman vertelde over het leven van de dichter, schrijver en singer songwriter Cohen. Dit werd afgewisseld met liedjes, met passie gebracht door de zanger, zangeressen en gitarist.
Mijn gedachten dwaalden even af naar mijn Bob Dylan dag ergens de jaren tachtig.
Heel spontaan begonnen mijn vriend Jef en ik op die zaterdagochtend bij hem thuis na de koffie, in de kamer liggend op de vloer, plaatjes ( lp’s) te draaien. De wereld was voor ons nog CD loos en daarmee overzichtelijker, al nam de cassette en vooral CD de muziekwereld in rap tempo al over. lp’s waren meer dan muziek, de hoes was minstens even belangrijk. Die ochtend nam de muziek ons mee naar hoogte- en dieptepunten van aan de songs gekoppelde eigen belevenissen. De intensiteit van de beleving verdween een beetje door de roes van de vroege ochtend biertjes tijdens het beluisteren van Bob akoestisch, Bob elektrisch, Bob cynisch en maatschappij kritisch en Bob ‘into the Lord’. Wat mij van die dag vooral was bijgebleven was zijn verontwaardigend gezongen nummer’ My God they killed him’, refererend aan de kruisiging van Jezus. Zo rauw en met zoveel verontwaardiging gezongen, alsof het gisteren was gebeurd.

Vaak weten we nog precies waar we waren en wat we deden bij heftige en emotionele gebeurtenissen. Zelf zat ik in de van rood naar oranje verkleurde Volvo 850 toen ik het trieste nieuws hoorde. Ik stond voor het stoplicht ter hoogte van de Reutjesstraat nr 4 in Bemelen. Het muziekprogramma werd plotseling onderbroken voor het nieuws van de kruisiging. Dit kwam hard aan. Ik draaide het autoraampje open en zong ‘ they killed him’ luidkeels mee. Hiermee kregen de fietsers, enkele automobilisten en de vrouw met kind in kinderwagen op de kruising daar aan de rand van de Maasvallei ook het schokkende nieuws mee. De wereld stond even stil en hield zijn adem in.

Bob had als eerste songwriter de Nobelprijs voor de literatuur gewonnen, vanwege zijn poëtische uitdrukkingen binnen de pop cultuur. De vraag of dit eerder naar Cohen had moeten gaan, kwam die avond uiteraard voorbij. Bij het lezen van de autobiografie van beide kunstenaars las ik dat Leonard Cohen ooit aan Bob Dylan had gevraagd hoelang hij erover deed om songs te schrijven en vooral hoelang het had geduurd voordat de prachtige tekst ‘ knocking on heavens door’ gereed was. ‘Ik zat in de bus en schreef het nummer in vijf minuten’ antwoordde hij. Leonard was een stuk langzamer, zijn ‘ Halleluja’ had vijf jaar moeten rijpen.
Inspiratie, aanleg en ook ambacht spelen mee bij het maken van kunst.
Tijdens de voorstelling legde de verhalenverteller uit waarom Cohen zo belangrijk voor hem was geweest. Al die prachtige songs die hem ook door de diepe dalen had geleid. Ogenschijnlijk sombere muziek, al is dat niet waar. Cohen bezat de kunst om diep te kunnen raken.
Ik herkende mij hierin en daarom was ik uiteraard ook bij deze culturele avond aanwezig.
Prachtig hoe Cohen het saaie, beetje oubollige en truttige ‘Ieder huisje heeft zijn kruisje’ ( er mankeert overal wel iets) ombuigt naar een zin die ‘het mankeren’ aanvult met een prachtige en vooral positieve boodschap;
There is a crack in everything, thats how the light gets in.

Luistertip: famous blue raincoat, Jennifer Warnes

 

Vrijheid is een recht en helaas geen vanzelfsprekendheid. Ik liet deze zin op mij inwerken en besefte de duistere kant ervan.
De twee minuten stilte tijdens de Nationale Dodenherdenking waren gelukkig stil gebleven. Geen interruptie, gewoon stilte.
Mijn gedachten gingen terug naar vorig jaar. Het was een warme, zwoele vrijdagavond. We zaten buiten op een terras van het Huiskamer café te Westerwijtwerd. De stilte werd heel even opgevuld door enkele vogelgeluiden, een blaffende hond en daarna was het weer stil. In de verte, aan het einde van het weiland,  klonk uit een ander dorp het Wilhelmus en daarmee wisten we dat de twee minuten gepasseerd waren. Al snel gingen we verder met ons gezellig samenzijn daar op een terras buiten in het vredige Hogeland.

Dit keer waren we bij mijn schoonmoeder en keken gezamenlijk naar de dodenherdenking op tv.
Ik had een XL hoeveelheid trieste en onrechtvaardige verhalen gehoord, een documentaire gezien over Albert Gemmeker, de SS commandant van kamp Westerbork en bleef nog een tijdje kijken naar de ingrijpende film Son of Saul (2015) waarin de waanzin van het vergassen en verbranden van joodse burgers ( in totaal meer dan een miljoen) tot op detail niveau in beeld werd gebracht. Ik kon de film niet meer aanzien en uitzien. Ik had een overdaad aan ellende tot mij genomen en voelde zoveel triestheid, onrechtvaardigheid en walging over de impact van het zinloze verwoesten van kostbare levens, dat ik nogal aangedaan afhaakte en naar bed ging. Mijn lichaam en geest hadden heel dwingend ‘een code rood’ stopteken afgegeven.

Eerst was ik van mening dat ik op zijn minst alle ellendige informatie in beeld en geluid tot mij moest kunnen nemen. Was dit niet het minste wat ik kon doen voor al het leed? Ik had immers alleen vrijheid gekend en tot nu toe altijd een luxe leventje geleid? Gelukkig voelde ik tegelijkertijd de doodlopende weg van deze gedachtegang.

‘Opdat wij niet vergeten’ las ik en dat is blijvend noodzakelijk en respectvol. Niet alleen de tweede Wereldoorlog, maar nu ook de terechte herdenking voor alle  omgekomen en beschadigde mensen in oorlogsgebieden en bij vrijheidsmissies en alle andere desastreuze gevolgen van haat.

Honderden keren per dag mag ik kiezen vanuit vrijheid, in plaats van een dwingende censuur die nog maar één mening vanuit één ideologie toestaat. Hierbij wil ik stilstaan, ook al kan ik het soms niet verdragen om met al dat leed geconfronteerd te worden.

‘ Als je niet meer kan slapen en altijd nachtmerries hebt
Als je niet meer kan lachen en alleen maar pijn voelt
Als je jezelf als een schaduw van je leven voelt
Hoe ga je dan door, hoe ga je weer over tot de orde van de dag’ ?
Dit vroeg de 93 jarige overlevende van concentratiekamp Auschwitz zich nog elke dag af. Zijn volledige familie en daarmee zijn vrije toekomst was door de oorlogswaanzin in zijn totaliteit weggevaagd.
‘ An old man crying’, zei hij zich verontschuldigend.

Ik besloot om door het jaar heen vaker bij 4 mei en 5 mei stil te staan om mijn besef van vrijheid in mijn hart te dragen.
Luistertip: Freedom, Django

‘Het is gewoon zaterdag en toch voelt het als een extra vrije dag’, zei mijn partner.
We hadden net een tijdje via de tv gekeken naar de wandeling van de koninklijke familie door Amersfoort. Deze ‘slow television’ werkt heel rustgevend voor je hersenen. In Noorwegen schijnt het al een enorme hit te zijn; uren tv kijken naar rijdende treinen door een landschap, breiende mensen, brandende haardvuren of zwemmende vissen. Dit alles vergezeld door een trage en rustgevende voice-over stem.
Het was koud en grijs en toch stonden er tienduizenden langs de route in Amersfoort. De koninklijke stoet moest een parcours langs allerlei activiteiten lopen en ondertussen zoveel mogelijk uitgestoken handen schudden, om de felicitaties in ontvangst te nemen.

Onderweg was er vervolgens steeds weer een ander ‘oponthoud’, zoals de mini regioquiz, dansers langs een toren aan een koord, een rapper gecombineerd met een operazangeres, RTL5 achtige demonstraties over allerlei vakmanschappen tm dansende en schreeuwerige clowns die de weg even mochten versperren. Door aandacht voor de waste bloggers Nicky en Jessie kreeg het programma toch nog heel even een hoger nuttigheidsgehalte.
Ook was het interessant om te zien hoe Willem-Alexander en Amalia zich door en langs alle ‘obstakels’ heen werkten. Beiden bleken fantastisch goed getraind in positieve gesprekstechnieken. De welgemeende (of gespeelde?) interesse en de kunst van het aangaan en ook weer afbreken van contactmomenten ging hun ogenschijnlijk heel naturel af. In

de vroege ochtend hadden wij al even over de grootste vrijmarkt van het Hogeland gelopen. Door de combinatie van regen en kou werd vooral het medelijden gevoel voor de jonge kinderen met hun stapels onverkochte enveloppen om lootje te trekken aangewakkerd.
Door er aan voorbij te lopen, werd het eigen gevoel van hardvochtigheid keer op keer bevestigd. Ik probeerde dit gevoel te isoleren en glimlachte vriendelijk tijdens mijn ‘nee dankjewel’. Een mooie oefening om je grenzen aan te geven.
Ik had dit vooral geleerd toen ik een keer met mijn kinderen op Tenerife was. Ons appartement lag ongeveer 1 km van het strand en langs de smalle route tussen de hotels richting strand werden elke tien meter folders, zonnebrillen, timesharing en andere leukigheden aangeboden. De eerste keer waren we te aardig en arriveerden op het strand met een grote stapel folders, zonnebrillen en andere aanbiedingen. Tijd om even tot jezelf te komen was er niet. Hier gingen de aanbiedingen gewoon door; massages, sieraden, nog meer zonnebrillen en ijs. De zonnebril en de snel aangeleerde non-verbale lichaamshouding van desinteresse hielp, zo leerden we snel, om je af te sluiten voor het aanbod. Gewoon botweg negeren was blijkbaar de enige remedie.

Het journaal was deze dag ook luchtiger. Dit keer geen akelige nieuwsitems over dood en verderf. Het WC borstel gooien en ander oranjekleurig vermaak kwam uitgebreid voorbij. Een mooie slow television afsluiting van weer een Koningsdag.
Leve de Koning, hoera, hoera, hoera

Luistertip:  You gotta serve somebody, Bob Dylan

 

Ik legde de zaterdag column uit de Volkskrant van Eva Hoeke aan de kant en staarde voor mij uit in de vroege zaterdagochtend zon. Vogelgeluiden vermengd met gesprekken van de buurkippen en wakkere kikkers namen mijn gedachten nog even mee naar elders, daar op mijn bankje in de voorjaarstuin. Overrompeld en verbaasd veegde ik de tranen uit mijn ogen. Ik had net haar column over vriendschap en de vroege dood van haar vriendin op haar 40e gelezen.
‘Dit is dus wat ik altijd doe’, analyseerde ik mijzelf. Ik vroeg mij namelijk direct af waar deze emoties vandaan kwamen. Ik kende haar niet, de vriendin niet en de hele situatie niet, behalve dan nu deze opsomming van gebeurtenissen en feiten.

Afgelopen week keek ik min of meer bij toeval naar het tv programma ‘Wat is kunst voor jou’, waarin Mathijs van Nieuwkerk een klas van middelbare scholieren meenam in de beleving van kunst en ook vooral luisterde naar hun ervaringen en mening. Het waren allemaal mooie en ontroerende verhalen waarbij dat ene muziekstuk, die passage of gedicht uit een boek, dat schilderij of andere vormen van kunstuitingen niet alleen ontroerden, maar vooral hielpen bij eigen zingeving. Het was troost, schoonheid, stimulans en emotie ineen en vaak een metafoor voor de eigen zingeving of de moed om door te gaan.
Het was schokkend dat een prachtig gedicht met een oproep voor liefde en respect voor je moeder van Adolf Hitler bleek te zijn.
Was hij maar gebleven bij het gebruiken van kunst als wapen om iets duidelijk te maken.

Ik vroeg mijn vriendin om ook deze column ( Mit tranen) van Eva te lezen. Benieuwd of het haar ook zo zou treffen.
‘Dit is gewoon prachtig geschreven’ zij ze.
Ondertussen dacht ik aan de stervende vriendin die tot het allerlaatst zin gaf aan haar eigen leven, door vlak voor haar dood nog te gaan trouwen.
Dit prachtige voorbeeld om alles uit je leven te halen was dus de door mij geïnterpreteerde boodschap die mij in mijn hart trof. Want het kan zomaar voorbij zijn.
Dankjewel🙏

Luistertip: And so it goes, Fred Hersch

Afgelopen week fietste ik in Groningen over de Paterswoldseweg richting mijn werk en zag naast het fietspad, ter hoogte van slagerij Heuker, Angelique met enkele oranje kledingtassen van de Van Kalker Damesmode winkel lopen. Deze winkel is speciaal gericht op ouderen en sluit na zeventig jaar, omdat het koopgedrag van de consument ondertussen behoorlijk zou zijn veranderd, aldus de aankondiging.

Een jaar geleden had ik haar ook al bij toeval gezien, toen ze haar vijftigste verjaardag met haar familie in de tuinen van Borg Ewsum had gevierd. Het was een warme zomerse dag, waarvan er nog vele zouden volgen.
Ik weet niet of ze mij toen ook gezien had, al weet ik uit ervaring dat het net doen of je de ander niet ziet, bijna altijd wederzijds is.
Nu kennen we elkaar ook niet goed en het scheelde weer een plichtmatig semi geïnteresseerd praatje. Zijdelings komt zij wel altijd weer voorbij in mijn leven. Zo weet ik ook dat zij lid is van de Tehuisgemeente van de Nederlands gereformeerde kerk, waar mijn schoonmoeder ook lid van is. Het echtpaar van Van Kalker Damesmode hoort ook bij deze kerk. In het voorbijfietsen las ik nog net het bord ‘totale leegverkoop’ bij de Damesmode winkel.

‘Alles is tijdelijk en de enige constante is verandering’ bedacht ik mij vanuit mijn filosofische stemming en trapte stevig door de kille vroege ochtend tegenwind heen. ‘Wat een bijzonder tijdstip voor winkelen op een maandagochtend 07.30 uur’ bedacht ik mij opeens en was daarmee weer terug bij Angelique.

Mijn aanname was dat zij bij de familie Van Kalker had gelogeerd en een voorraad dames mode kleding ivm de opheffing had meegekregen. Ook was het mogelijk dat ze voor haar werk er nog even langsgegaan was. Ze kenden elkaar waarschijnlijk goed. Ik wist ook dat beide dames lid waren van de christelijke vrouwenbond en afgelopen zomer naar het congres The Needle, in Krkjajacretsu waren geweest om workshops over Stikken, Naden en Zomen, Ruches, Rimpelen en Plooien te volgen.

Mijn schoonmoeder had ook nog overwogen om te gaan, echter koos zij er toch voor om dat weekend boterkoeken voor ons te bakken. Zij is namelijk de specialist op dit gebied    (receptuur geheim) en steeds meer familieleden en andere belangstellenden doen een bestelling, tegen een passende vergoeding, bij haar. Eens had ze met mij overlegd om dit diep bewaarde boterkoek recept van ontelbare generaties terug, aan ons te overhandigen. Ooit was het door haar in één van haar eerste hard kaft boekhoudschriften vastgelegd, omdat ze bang was om de meest essentiële ingrediënten op een gegeven moment te gaan vergeten.
Zij wist van onze plannen om thuis op het Hoge Land een culinaire tuin- eetwinkel te beginnen. De voorbereidingen voor een mega grote pizza steenoven in de tuin waren ondertussen al in voorbereiding. De combinatie van haar geheime recept en jarenlange expertise in het bakken gecombineerd met onze ‘koken op vuur’ experience zou zonder twijfel gezamenlijk tot ongekende culinaire hoogten gaan leiden.

Ondertussen hebben we al een kluis aangeschaft en ingemetseld in een tussenruimte van ons oude vroeg twintigste eeuw Hogelandse anti Neogotische bouwstijl voorhuis. Het recept (inclusief boekhoudschrift) hebben we met een passend ‘boterkoek en champagne’ ritueel in de muurkluis gelegd. De zware plaatstalen deur ging met een zware klik dicht en kondigde hiermee een nieuw tijdperk aan. ‘Nu de code wel blijven onthouden’, dacht ik een beetje zenuwachtig geworden voor de verantwoordelijkheid, omdat ik mede de beschermheer was geworden van dit mooie familiegeheim.

Ik concentreerde mij op de gelijkwaardige kruising op de hoek van de Paterswoldseweg en Peizerweg en knikte in het voorbijgaan vriendelijk naar Angelique. Ik was bijna op mijn plaats van bestemming.

Luistertip: Don’t go away, Sweetbox

Geïnspireerd door het verhaal van Angelique, de verzonnen personage die in Tonies columns haar persoonlijk leven via haar dagboek met ons deelt, had mijn partner samen met enkele familieleden en vrienden bedacht om mijn zestigste in ons dorpshuis in zestiger jaren stijl te gaan vieren. Het was bedoeld als een mix van plagerige theatrale truttigheid, verklede speelsheid en serieuze aandacht voor dit moment, waarvan ik had besloten dit in mini comité te vieren. Oftewel, ik wilde het liever aan mij voorbij laten gaan.
De weken ervoor werden gedicteerd door list en bedrog, zo bleek later. Er waren meerdere keren appjes geweest dat ze nog even een klusje in de stad moest doen, of een vriendin tegen was gekomen waarmee ze nog even ging borrelen en andere verzonnen tijdsbestedingen. Ook mijn kinderen en vrienden logen en bedrogen. Alles om het ‘project’ tot in de puntjes te regelen. Het liegen was haar opvallend goed afgegaan, zo gaf zij later met lichte verbazing toe. Hiermee werd ik ongewild mee geëvalueerd, als diegene die wel heel erg te goede trouw was, op het randje van naïviteit.
In de aanloop naar het moment surpreme werden flessen en kratten drankvoorraad overal in en rond het huis verstopt, ook  onder het bankje in de sauna. Dat ik in de week voor het feest vrij plotseling nog een sauna ‘deed’, had tot gevolg dat de kratten bier onbedoeld mee op 80C werden verhit.

Dat je niet ziet, wat je niet verwacht of kent werd die zaterdagmiddag bij het dorpshuis voor mij weer opnieuw duidelijk.
De marsmuziek die gelijktijdig bij het uitstappen uit de auto over het dorpsplein schalde, de grote groep verklede mensen die voor het dorpshuis stonden; ik zag het nog steeds als vrolijkheden die niets met mij te maken hadden.
Ernaartoe lopend, wilde ik zelfs nog een foto van het tafereel maken om net te doen alsof deze onbekende groep daar voor mij stond, totdat ik in het tafereel langzaamaan tot mijn verbijstering steeds meer herkenning begon te zien. Tijdens de laatste langzame meters richting dorpshuis verschoof alles van contemplatie naar emotie. Het was alsof ik even los stond van mijzelf, vergelijkbaar met het zien van een film in slowmotion, waarin ik blijkbaar toch een hoofdrol speelde.
Ik kende het alleen van feelgood- films, waarin je als kijker wist dat de jarige persoon (laten we haar Angelique noemen) een beetje moe en chagrijnig van weer een gelijkmatige, saaie en voorspelbare dag op het werk naar huis gaat. Niemand op haar werk had aan haar verjaardag gedacht, zelfs haar moeder had die ochtend niet gebeld. Teleurgesteld komt zij thuis. De sleutel gaat in het slot, de deur open en vanuit het donker schopt ze haar knellende schoenen uit. De poes was er dit keer niet, wat wel bijzonder was. Op het moment dat ze het lichtknopje aandoet, schalt er een joviaal ‘surprise’ door de ruimte, compleet met discolampen, ballonnen, haar favoriete collega’s, moeder en ooms en tantes. Haar moeder ontlaadde haar eigen spanning door als eerste naar de aangeslagen Angelique toe te lopen en haar in een te innige omhelzing mee te nemen naar haar eigen perceptie van haar kind die allang niet meer bestond.

‘Kun je zien wat je niet kent’, evalueerde ik achteraf. Het had lang geduurd voordat ik in de groep mijn dierbaren herkende, terwijl zij er allemaal wel stonden. Normaal gesproken herken je de ander op afstand al aan het silhouet en deze afstand was niet meer dan tien meter geweest.
Het verhaal gaat dat de indianen van Amerika de schepen van Columbus niet zagen aankomen, terwijl deze naar het vasteland kwamen. Uiteraard moeten ze wel iets hebben gezien, alleen duurde het even voordat de hersenen hebben verwerkt en doorgegeven dat er ‘iets’ is wat je nog nooit eerder hebt gezien.
Ik geniet nog even na van mijn ‘surprise’ en geïnspireerd om ‘surprises’ te organiseren.

Wees alert, morgen kan het bij jou zijn.

Luistertip Not myself, John Mayer

Ik keek naar de weerspiegeling van de ondergaande zon in het slibrijke water bij de Afsluitdijk. Ik was weer onderweg naar mijn opleidingsinstituut, om mij onder te dompelen in zelfreflectie en het aanscherpen van mijn observatievermogen. Dit alles om een goede trainer te kunnen worden.
De laatste uren voor mijn vertrek voelde ik mij nogal onrustig. Het avontuurlijke gevoel was plotseling helemaal weg en vervangen door het onbestemde buikgevoel die zwaar was ondanks de zonnige dag. Ik was alleen thuis en observeerde als gevolg van mijn gemoedstoestand plotseling nogal wat achterstallig huishoudelijk werk. Normaal gesproken kan ik rommel in huis, zoals stapels nog op te vouwen wasgoed, vaat in gootsteen, nog te verwerken post en andere ‘to do’ dingen, heel goed negeren en loslaten. Dit keer lukte het mij niet. Ik kon het nog niet goed duiden en haastte mij om zo snel als mogelijk mijn tas in te pakken, om met terugtrekkende bewegingen alle benodigdheden voor de komende dagen in de auto te deponeren.
Pas in de auto, waarbij het dichtslaan van het portier de geluiden buitensloot en het ronken van de motor een startschot was voor mijn vertrek, voelde ik mij rustiger worden en traceerde plotseling waar het onbestemde gevoel vandaan kwam.
‘Waar ben ik eigenlijk mee bezig’ , dacht ik peinzend. Net had ik onder liefdevolle dwang van mijn vrienden en familie mijn zestigste gevierd en daarmee was ik een drempel overgegaan. Niemand had mij gewaarschuwd voor de inzichten die zich vanaf dat moment aan je openbaren. Deze waren met flitsen en in dromen tot mij gekomen. Een interne stem had mij opnieuw oude wijsheden ingefluisterd, zoals het genieten of accepteren van wat je nu hebt, om pas van daaruit keuzes te maken en niet andersom.
Ik vroeg mij af wat de reden was om steeds weer met de toekomst bezig te zijn, alsof het Nu niet goed genoeg was.
Ik besloot alle voornemens los te laten en de vertraging in te gaan.
Het concert van de sympathieke Canadees Trevor Alguire in het huiskamer café Westerwijtwerd had hierbij de vrijdagavond ervoor al een handje geholpen. In het rijtje minder bekende singer songwriters had deze folk zanger uitgebreid de tijd genomen om tussen de songs door zijn uitgebreide familie verhalen met ons te delen.
‘Moet ik dit allemaal horen’ en ‘wat een eerlijk ontroerende verhalen’ gedachten wisselden zich met compassie vermengd met ongeduld zich in rap tempo af. Het concert ging na het hoogtepunt nog te lang door. Was het een tekort aan timing? Hij zat in ieder geval in zijn vertraging, opgegaan in zijn moment. Helaas verloor hij daarmee uiteindelijk contact. Tenminste met mij. En ja, wie zijn probleem was dat nu eigenlijk?
Geheel onthaast reed ik na drie dagen ‘s avonds via de Afsluitdijk weer terug naar huis. Op weg naar mijn lief, op weg naar een nachtrust, op weg naar het dagelijkse ritme.
Alsof ik een waarschuwing van ‘het hogere’ kreeg, stokte en pruttelde de motor van de Alhambra en kwam abrupt tot stilstand aan een drukke weg. Ik was ondertussen alweer twee dagen aan het werk en op weg naar mijn regio team en was niet helemaal ontspannen, de vertraging was even ver te zoeken.
Na een uur wachten, inclusief ‘verplicht’ onthaasten, arriveerde Hans van de ANWB. Hij checkte iets met een apparaatje, deed een soort van ‘aflezen van het systeem’ en gaf vervolgens met een hamer een tik exact op de juiste plek en het essentiële klepje kwam daarmee weer in beweging.
‘Bij de mens is de button om getrickerd te worden altijd snel gevonden’ dacht ik en mijmerde over ook een button voor directe oplossingen bij psychische nood en vroeg mij af of het leven dan juist al zijn charme zou verliezen bij instant oplossingen. Ik koos opnieuw voor vertraging.
Luistertip: The way it is, Bruce Hornsby

Oom Harry lukte het om altijd op het verkeerde moment langs te komen. De laatste keer zaten we middenin een intiem gesprek met vrienden, omdat hun relatie was vastgelopen. Harry was een joviale man, alleen ontbrak het hem nogal aan tact en empathisch vermogen.
Ik moest al mijn competenties in de strijd gooien om hem toen niet binnen te laten.
Met zijn grote verschijning stak hij ook nog eens een kop boven mij uit, wat de subtiliteit ook niet meehielp.
‘Dus je wijst mij de deur’, baste hij en en draaide zich vervolgens abrupt om op weg naar zijn pick-up truck, terwijl hij het bosje bloemen met een resolute zwaai in de voortuin smeet. Ik heb oom Harry daarna nooit meer gezien.

Timing en aansluiten bij de ander; er is veel over geschreven. Mijn ouders vroegen op hun manier veel aandacht. Als jongetje besloot ik waarschijnlijk al heel jong om vooral bij de ander aan te sluiten. Deze intuïtie heb ik juist te danken aan mijn ouders, door het anders te willen doen. Zij hadden vanuit hun verleden ook weer redenen om het op hun manier te doen. Toch lijk ik meer op mijn ouders, dan ik mij lange tijd bewust was. Vaak zorg ik er ook wel voor om in het middelpunt van de belangstelling te staan.
‘Geen feestje zonder Roerdink’, riep mijn vader vaak en het klopt, we hebben vroeger vele gezellige feestjes gehad.
Ik moest denken aan een vroegere vriendin, die altijd met veel lawaai binnenkwam. ‘Hoe het nu werkelijk met mij ging’, vroeg ze al in de deuropening, terwijl ze met haar jas op weg naar de kapstok was.
Haar timing was op z’n zachtst gezegd nogal ver te zoeken.
Binnenkomen, begroeten, met rustige tred verder binnenkomen, rondkijken, ( eventueel complimenten geven aan de persoon en/ of de omgeving) het eventuele presentje overhandigen en nadenken over de keuzes mbt de aangeboden catering.
Vervolgens kun je verder aansluiten bij de ander en vooral belangstellend zijn.
Er is een ongeschreven regel om op bezoek vooral eerst interesse in de ander te tonen in plaats van direct je eigen verhaal over de ander uit te storten. Tenzij dit eerder of gelijk is uitgesproken uiteraard. Vragen of het uitkomt, is ook een zeer krachtige interventie.

‘Misschien een leuk idee om de kunst van op bezoek gaan in een workshop te gieten’, dacht ik enthousiast. Al is het wel verstandig om de behoefte hieraan eerst te peilen, corrigeerde ik mijzelf direct om parallelle processen te voorkomen.
Ik dacht weer aan mijn buurman Rudolf, om dit idee aan hem voor te leggen, al vreesde ik wel een beetje zijn nuchtere antwoord. Maar dat zijn natuurlijk mijn aannames. ‘ Niet invullen voor een ander’, dacht ik hoopvol.

Oom Harry had niet makkelijk geleefd. Na zijn scheiding verloor hij ook het contact met zijn kinderen. Ik had hem een paar maanden na het voorval bezocht. Heel zorgvuldig had ik dezelfde soort bloemen ( tulpen) en een fles moeselblumchen witte wijn ( Lidl, 2,99) meegenomen, waarvan ik wist dat hij dit heel lekker vond.
Gewapend met mijn vredesattributen belde ik bij hem aan. Waarschijnlijk was ik al gespot, want er werd niet open gedaan. Ik wist zeker dat hij thuis was, zijn pick-up truck stond op de oprit, er waren meerdere lichten aan en ik wist dat oom Harry zich alleen verplaatste met zijn fourwheel drive.
Ik zette de bloemen en fles voorzichtig op het gammele bankje naast de oprit. ‘Een altaar voor vrede’, dacht ik en maakte in gedachten een buiging, alsof ik aanvoelde dat dit het was.
Twee weken later bezocht ik hem. Het was een sobere dienst.
Bijna niemand van de familie, behalve gelukkig wel zijn jongste zoon Harry. Verder waren er een paar kennissen en de uitvaartverzorger. We luisterden naar zijn afscheidslied. Op zijn korte afscheidsnotitie met eigenlijk alleen praktische aandachtspunten had hij onder zijn naam ‘Laat me’, van Ramses Shaffy geschreven .
Ik plaatste een bosje tulpen en een fles moeselblumchen (drie voor tien euro, Aldi) op zijn kist, maakte een buiging en vertrok.
Oom Harry nam zijn geheimen en zijn oorlogstrauma’s met zich mee.
Op de parkeerplaats stond zijn zwarte pick-up truck.

Luistertip: Laat me, Ramses Shaffy