Marriage Story

Afgelopen week kwam de film Marriage Story tijdens het tv programma DWDD voorbij. De journalist Fidan Ekiz nam ons met enkele fragmenten, in deze voor voor haar ontroerende film mee. De moraal was dat liefde blijkbaar niet altijd genoeg is voor het kunnen samenleven.

Zaterdagavond besloten we om deze film op Netflix te gaan kijken. In deze emotionele rollercoaster kwamen heftige gevoelens voorbij. Twee mensen die van elkaar houden en tegelijkertijd wegzakken in een heftige ego strijd met verschillende belangen. Ze raken ongewild steeds verder van elkaar verwijderd. Na een heftige periode van strijd en verbittering, ontstaat er uiteindelijk rust en een co-ouderschap. Je voelt dat ze ook nog steeds van elkaar houden, ondanks dat ze niet meer samen kunnen leven. Vooral het gemis van je kind riep allerlei herinneringen op aan mijn eigen scheiding met het uiteindelijke gedwongen parttime ouderschap. ‘S nachts droomde ik een gefantaseerd dochtertje van vrienden. Zij zat al uren ergens in een café aan een tafel te wachten op haar ouders. Alleen zij kwamen niet, omdat ze te druk bezig waren met zichzelf. Ik besloot naar het meisje toe te gaan, om haar op te halen.

Ik werd wakker van het huilen van de wind om ons huis en probeerde deze droom te duiden. Bij het opstaan vervlogen de beelden en maakten plaats voor de lome zondagochtend realiteit. Alleen het droombeeld van de langzaam omvallende oude appelboom uit onze tuin nam ik mee naar de woonkamer. ‘Ik heb de aangekondigde storm ‘Dennis’ blijkbaar geïntegreerd in mijn droom’, dacht ik en keek toch maar even in de tuin of onze mooie appelboom er nog stond. Gelukkig, hij stond er nog. Het pijnlijke gevoel van mijn droom inclusief herinneringen vergezelde mij nog een tijdje.

Uit lang vervlogen tijden kwamen flitsen van ruzies en discussies terug in mijn herinnering. Dit keer zag ik deze ‘film’ vanuit derde positie, ook wel helicopterview genoemd. Ik zag mijn kinderen, die aan de andere kant van de woonkamerdeur stiekem naar onze discussies aan het luisteren waren. Zij hadden mij ooit verteld dat ze naar beneden geslopen waren, omdat ze wilden horen waar deze discussies over zouden gaan. Wij hadden onze kinderen altijd buiten ons ‘gedoe’ gehouden, dachten we tegen beter weten in. ‘Mijn Ego’, dacht ik met een zucht en relativeerde tegelijkertijd dat het soms anders in het leven loopt dan gedacht en dat afscheid nemen daar vervolgens bij hoort. Gelukkig hadden we ook een lange serie aan gelukkige, mooie, ontroerende en avontuurlijke belevenissen gehad.

Op deze herfstachtige februari zondag, tijdens de laatste stuiptrekkingen van de geflopte winter, zat ik tevreden bij de houtkachel met mijn kopje koffie. De poes rekte zich eens liggend in de draaistoel uit en keek mij aan. Ik liet mij mede door de meditatieve klanken van Danit meevoeren naar een introspectieve staat en nam mij opnieuw voor om mijzelf en mijn partner vooral met geduld en nog meer liefde te benaderen. Ook als de dagelijkse verschillen in huishoudelijke opvattingen en andere overtuigingen mij zouden uitdagen tot te snelle geagiteerde reacties.

‘Niet voor niets had ik de film als ‘marriage state’ (of mind ) ipv ‘marriage story’ onthouden’, dacht ik met een glimlach en evalueerde daarmee gelijk mijn bijdrage aan onze relatie. De wereld ziet er voor jezelf en voor de ander zoveel prettiger uit als we niet overal gelijk op reageren en er iets van vinden. Naast introspectie met goede vragen aan jezelf, zou op z’n minst een ‘tien tellen momentje’ (of langer) inbouwen voor iedereen binnen elke relatie heel nuttig kunnen zijn. Dit levert al heel veel moois op en voorkomt veel ego gedoe.

Luistertip:Tatters, Lou Reed

Zingeving en veerkracht

Het boek ‘De zin van het bestaan’ van Viktor E. Frankl lag al lange tijd op mijn stapel nog te lezen boeken. Ik was er tot nu toe steeds met een boog omheen gegaan, omdat hij zijn concentratiekamp ervaringen daarin zeer gedetailleerd beschrijft. Ik zag er nogal tegenop om de tot in detail beschreven verschrikkingen van de tweede Wereldoorlog in het concentratiekamp te lezen. Ik visualiseer namelijk nogal fantasierijk. Daarnaast voelde ik mij ook een beetje ‘oorlogsverhalen moe’, ondanks dat ik wist dat hij een positieve boodschap had over overleven in extreme omstandigheden. Toch voelde het aan mijzelf verplicht om dit wel te doen.

Lot

Ik had namelijk vaker minder positief over mijn vader gesproken. Hoe hij er vroeger te weinig voor mij zou zijn geweest, weinig interesse in mij had getoond en andere uitingen van teleurstelling en frustratie. Helaas was hij al op jonge leeftijd (58) overleden. Ik was een jongeman van twintig jaar. Als hij oud had mogen worden, zouden we als volwassen zoon en vader samen wandelingen hebben gemaakt en ergens op een terras ook over vroeger hebben gesproken. Waarschijnlijk hadden we op milde toon onze gevoelens naar elkaar uitgesproken en een mooie band opgebouwd. Nu, tijdens deze stormachtige februari week moet ik weer veel aan hem denken. Zijn verjaardag kwam weer voorbij. Ik ben ondertussen even de tel kwijt hoe oud hij nu zou zijn geweest, ‘bijna honderd’ flitst het antwoord gelijk door mij heen.

Veerkracht

Ik ben pas na al die jaren een getypt verslag van mijn opa (zijn vader) over zijn belevenissen in gevangenschap tijdens de tweede Wereldoorlog aan het lezen. Mijn broer gaf het mij laatst mee. Bijzonder om na 75 jaar een in oud Hollands geschreven verslag uit het verre verleden te lezen. In zowel het boek, alsook uit het verslag van mijn opa spreekt de intense drive om verder te leven, de moed nooit op te geven en zelfs om zingeving uit erbarmelijke omstandigheden te halen, ook al lijkt het allemaal zinloos.

Vooral een doel en geloof hebben in de toekomst is cruciaal om door te kunnen gaan, aldus beiden. Mijn opa verlangde vurig naar zijn vrouw en kinderen en Viktor Frankl wou zijn levenswerk over zijn therapievorm afmaken. Zijn gehele familie was ondertussen al uitgemoord. Mensen die niet meer geloofden in een toekomst, gingen allemaal dood. Doordat de geest het opgaf in verbittering, ontgoocheling, of sarcasme, gaf het lichaam het ook op.

Zingeving

Van mijn opa en Viktor Frankl leer ik dat het niet alleen gaat over wat ik van het leven verwacht, het gaat ook om wat het leven van mij verwacht. Oftewel het leven zelf is al de zingeving, waar wij iets van mogen maken. Mijn vader was nog maar een jongvolwassene van twintig jaar, toen hij opgepakt werd en ondergedompeld raakte in het oorlogsgeweld met bijbehorende chaos, dood en verderf. Dit zal hem behoorlijk getekend hebben.

Familie

Ik las deze week het boek â€˜De nieuwe fiets’, van Dirk Jan Roeleven. Dirk Jan had zijn vader op z’n vijftiende verloren, geveld door longkanker. Hij had een innige band met hem. Dertig jaar na het overlijden van zijn vader komt hij tijdens een uitputtende fietsklim in de bergen van Italië zijn vader in de mist tegen. Zijn vader moedigt hem aan en hij beseft plotseling intens dat hij hem altijd gemist heeft. Daar op de top ervaart hij dat zijn vader er al die tijd voor hem was en altijd is, als hij dat wil.

‘Het leven is een mysterie en een grote puzzel, die ik niet kan oplossen’, besloot ik en concentreerde mij op de puzzelstukjes waar ik wel invloed op heb en die mij zingeving geven. In gedachten omhelsde ik innig mijn vader.

Luistertip:My father’s eyes, Eric Clapton

Verdriet en blijdschap

Vandaag rolde er een grote steen tot vlak voor mijn voeten. Het begon met een doodgewoon alledaags tafereel, een bezigheid bij een vriend, in zijn tuin. Hout ging door onze handen. De langzame glijvlucht van de blokken richting kar waar het steeds weer met een bonkend dof geluid tot zwijgen kwam. Hoorde ik een vogel stoppen met zingen? Zelfs de voorbijrazende motor met een diepe bromtoon verdween ook weer in geluidloze afzondering. Het werd stil en tijdens mijn vertragende voetstappen richting de deur via het speelse opspattende grind van het tuinpad, voelde ik het van ver weg al langzaam dichterbij komen.

Zingeving

Het cadeaupapier van het verlate verjaardagscadeau door hem verfrommeld, schonk daarmee dit meegebrachte boek de ruimte om zijn titel door mijn blikveld te laten vangen. ‘De zin van het leven’. Misschien was het mijn uitleg over het ‘ bijna einde door een hartaanval’ van de schrijver. Gingen we daarom bij het doodgewone kopje koffie met koekjes tafereel, richting gesprek over de doodswens van een bekende, een einde van een lang geleefd leven en een niet gewild einde van een passievolle jongere vrouw. Ze had nog graag geleefd, er waren zoveel plannen. Het gesprek ging over kracht om weer door te gaan en over rituelen. Ik liet de zin ‘het werd erg emotioneel toen hij de deksel van de kist definitief sloot’ op mij inwerken. Ik nam het mee bij het afscheid. Het bleef bij mij in de auto op weg naar huis. Bleef bij mij tijdens het buiten aangelegde tuinvuur. Mijn associatieve geheugen liet ongewild vergelijkbare herinneringen de revue passeren. Alsof ik hier even geen bewuste keuze in had. Beelden van een zakkende kist, de zwaai van de schep met aarde richting houten deksel waar het zijn eeuwige plek vond. Wij die de kist de kerk uitdroegen. Een deur die dichtvalt, een laatste gesprek, laatste aanraking. Beelden; geknipt en geplakt in onwillekeurige volgorde, inclusief het indringende geluid van kerkklokken en flarden van uitgekozen muziek.

Einde

‘De keuze om elkaar steeds weer op te kunnen zoeken, maakt afscheid minder erg, een oefening voor de ‘Grand finale’, filosofeerde ik. Het Einde, wanneer had ik het voor het eerst beseft? ‘ Gaan we allemaal dood’, vroeg ik als jongetje nogal geschokt door dit vage besef aan mijn moeder. ‘Dit zou nog heel lang duren’, zei ze ter geruststelling en het onderwerp werd gelijktijdig verzacht door een hoopvol vooruitzicht na dit leven. Mijn ouders behoren ondertussen al lange tijd bij onze geschiedenis. Ze zijn er wel en ook weer niet.

Verdriet en blijdschap

Het verdriet vond zijn weg naar buiten, daar buiten bij het vuur. Verder donker, verder stil. Ik glimlachte, want de serene yoga muziek die ik ‘plotseling‘ hoorde, bleek van mijn iPhone spotify te zijn, die nog steeds zachtjes aanstond. Het verdriet bleef eventjes, zonder afleiding, zolang als het blijkbaar nodig was. Ik besefte dat door het voelen van verdriet, je vooral ook blijdschap kunt ervaren.

Alleen vandaag even niet.

Ik brandde een kaarsje voor diegenen die ik zo mis en ik stak een kaarsje aan voor al diegenen die hun geliefden moeten missen. Ik rolde de steen weer op z’n plek.

Luistertip: Fix you, Coldplay

Intuïtie

Vandaag besloot ik opnieuw om beter naar mijn gevoel, ook wel intuïtie genoemd, te gaan luisteren. Talloze voorbeelden hiervan had ik in mijn leven al gehad. Desondanks verwaarloosde ik toch weer dit prachtige en krachtige instrument wat verscholen zit in ons onbewuste. Natuurlijk kende ik allang de gegevens. Uit alle onderzoeken op dit gebied blijkt dat alle belangrijke beslissingen altijd vanuit je gevoel worden genomen. Ideaal is natuurlijk een fijne samenwerking tussen je ratio en gevoel. Helaas kunnen we hierin ook behoorlijk verzanden. Vooral als de twijfel toeslaat en de lijstjes van van de voors- en tegens al verschillende keren zijn doorgenomen. De goedbedoelde adviezen brachten je ook niet verder, omdat iedereen wel weer een andere mening had. De coach zette je wel aan het denken, maar jij bleef zelf steken op cognitie niveau, omdat je ratio steeds de baas bleef. Of je was al sterk intuïtief ontwikkeld, echter alleen voor anderen, ten koste van jezelf. Herkenning?

Een voorbeeld

Gelukkig bleef mijn intuïtie al die tijd geduldig bij mij aankloppen en gaf mij keer op keer bewijzen van de grote voordelen om naar dit interne gevoel te luisteren. Ik begin met een klein voorbeeld; mijn ochtendritueel gaat meestal vrij ontspannen. Ik sta ruim op tijd op, zet een lekker sterk Italiaans bakkie koffie met mijn percolator en na het genietmoment volgen de acties van yoga achtige capriolen, ontbijt klaarzetten, gezinsleden wekken etc. Uiteindelijk pak ik alle spullen en we begeven ons naar de auto. Vaak negeer ik toch het gevoel als er een keer iets niet klopt en wat blijkt dan altijd later; ik was een telefoon of sleutels vergeten….

Mexico

Een ander voorbeeld van selectieve informatie reductie was toen we in een café ergens diep in Mexico waren beland. We spraken de taal niet en hadden bij de mevrouw een bord eten en een biertje besteld. Verderop zat een groepje mannen die ons een rondje bier aanboden. We sloegen het beleefd af en ze bleven aandringen. Het voelde niet goed. Iets zei me dat deze mensen niet te vertrouwen waren. (Alle informatie over gezichtsuitdrukkingen en interpretaties liggen keurig gerangschikt in mijn geheugenbank, klaar om elke situatie te kunnen inschatten.) Het was heel goed dat we niets hadden aangenomen, want de vrouw legde na het vertrek van de groep mannen in steenkool Engels uit, dat zij op deze manier toeristen afpersten, door eerst iets aan te bieden en even later hun rekening door de toeristen te laten betalen, of ze dronken te voeren en later te beroven. Mijn intuïtie had mij gewaarschuwd om afstand te houden en gelukkig had ik ernaar geluisterd.

Oordelen

Intuïtie is wel totaal iets anders dan oordelen. Want als we in een fractie van een seconde een oordeel vellen, dan is de kans groot dat we ons laten leiden door onze stereotypen en vooroordelen. Intuïtie gebeurd ook in een ‘split second’, echter lukt vooral vanuit een open Mind en ontspannen houding. Drukte, haast, stress, onderdrukken voor een deel de toegang tot je intuïtie. Wel is het belangrijk om na de intuïtieve situatie of de waarschuwing bewust te evalueren of er nog werk bij jezelf te doen is.

Bijvoorbeeld toen ik jaren geleden met bibberende stem en knikkende knieën toch maar de klus weigerde om een praatje te houden op een congres waar 500 mensen in de zaal zaten. Mijn gevoel had gelijk dat ik het toen absoluut niet moest doen, (misselijk gevoel, maagkrampen) echter besloot ik om mijn spreekangsten en beperkende overtuigingen eens onder ogen te zien en te gaan oefenen met het houden van praatjes voor gezelschappen en nu vind ik het leuk om te doen.

Recept

Ik besloot opnieuw om weer meer gebruik te gaan maken van mijn intuïtie. Mijn recept hiervoor is om overdag de volumeknop van mijn irritante zorgelijke, betweterige stemmetjes lager te zetten als het nergens toe leidt, elke dag enkele minuten mediteren of ontspannen ademhalingsoefeningen te doen en voor het slapen gaan mijn actuele vraag te stellen, om het vervolgens los te laten en te vertrouwen dat het antwoord zich binnen enkele dagen of op de voor mij juiste tijd zich zal aandienen.

Waarom moeilijk doen als het veel makkelijker kan? En oh ja, let op de tekens.

Ontspannen dag gewenst.

Luistertip Weightless, Marconi Union

In de trein

Afgelopen week nam ik de trein naar huis. Op zich niet heel bijzonder, want dat doe ik wel vaker. Helemaal conform de NS reclame dat reizen met de trein zo ontspannen is, liep ik in een tevreden gemoedstoestand naar het station. Ik had mij ooit voorgenomen om mij nooit te haasten om een trein te halen. Vooral om haastige ‘Cortisol stress’ taferelen te voorkomen die toch zinloos en zelfs gevaarlijk kunnen zijn.

Neem de situatie dat bij de ontspannen wandeling naar het station ik op een klok zie dat de eerstvolgende trein over vijf minuten gaat. Even voel ik een impuls om over te gaan in snelwandelen, alleen verdwijnt daarmee acuut het relaxte gevoel. Ik vertraag en geniet bewust van de ontspannen wandeling. ‘Dan had ik maar eerder moeten vertrekken en waarom haasten?’, gaat door mij heen.

Trein

Aangekomen bij het perron, komt de trein er toch al aan. Ik stap in en binnen luttele minuten stroomt de trein vol met passagiers. Het groepje middelbare scholieren bestaat vooral uit jonge meisjes en enkele jongens van naar schatting dertien jaar. De meiden zijn een kop groter dan de jongens. De schooltas van een jongen is nogal uit verhouding met zijn tengere postuur. Ik hoor enkele meisjes overleggen, of ze de andere trein kunnen halen. Blijkbaar zitten ze in de verkeerde trein. In Sauwerd stappen ze uit om de kruisende trein alsnog te missen.

De trein vertrekt weer. Het is donker en ik zie, geholpen door de verlichting van de coupé, via de weerspiegeling in het raam tegelijkertijd mijzelf en de contouren van de groep achtergebleven scholieren op het verder verlaten perron. â€˜Ik ben blij dat ik warm binnen zit’, denk ik en verdring opkomende gedachten aan het zien van een oudere man in het raam. Dit beeld blijkt behoorlijk anders dan mijn eigen beleving over mijzelf. Ondertussen boemelt de trein op ‘oude mannen’ snelheid zich een weg door het Hoogeland.

Even later stopt de trein en Bedum blijkt plotseling Winsum te zijn. Ik schrik op uit mijn wegdoezelingen en mijn lichaam reageert eerder dan mijn besef, dat het beter is om uit te stappen. ‘Shit, verkeerde trein genomen‘, mopper ik en kijk tegen beter weten in of ik een andere trein zie staan. Het station is leeg, het is donker, het is koud. Het is winter.

Dokkum

Ik herinner mij opeens weer die dag in een zomer, fietsend met een vriendje langs de Dokkumertrekvaart op weg naar zijn oma. Kletsend, lachend, naast elkaar fietsend, totdat er plotseling vanuit het niets van achteren een auto ons schampte en wij beiden met fiets en bepakking in het diepe water van de vaart lagen. Het water was koud, het was enkele seconden donker. We waren met fiets en bepakking ondergeduwd in het donkerbruine water. Het besef kwam pas bij het weer boven water uitkomen, happend en proestend naar lucht. De automobilist was doorgereden. Gelukkig was niemand gewond geraakt. Met natte kleding en het kroes nog op ons hoofd klommen we, geholpen door voorbijgangers, via de steile beschoeiing weer naar het asfalt. Kletsnat fietsten we de laatste kilometers naar Oma in Dokkum.

Acceptatie

‘Een half uur wachten in Winsum, een half uur wachten in Sauwerd, voordat ik weer op het juiste spoor zit’, reken ik uit. Ik besluit tot acceptatie en kan vanaf dat moment weer in dezelfde ontspannen staat als bij vertrek verder reizen. In de Arriva trein wil ik mijn verhaaltje wel even met een medepassagier delen, echter het is doodstil. Iedereen zit voorovergebogen, diep verzonken in contact met zijn telefoon of achterover leunend met ‘oortjes’ in te luisteren naar wat het device op dat moment aanbiedt. ‘ Kan ik dit ook positief omdenken?’, vraag ik mij af en verlang even terug naar andere tijden.

Luistertip:Stop this train, John Mayer

Mag ik meedoen?

Als kind woonden we in een portiekwoning op de bovenste verdieping aan de rand van een krachtwijk, ook wel achterstandswijk genoemd. Ik was vijf of zes jaar. Het was kerstvakantie en de tijd ging in die tijd een stuk langzamer. Misschien ook wel omdat er veel minder afleiding was. Tv keken we een beetje, er waren hooguit drie Nederlandse zenders en Duitsland 1 en 2. Er waren nog geen pc’s, mobiele telefoons en andere digitale leukigheden.

Alleen

Het was winter en ik moest van mijn moeder verplicht een tijdje buiten spelen. En dan bedoel ik een echte winter, met vorst en sneeuw. Zo’n uitdagingen Elfstedentocht vrieskou winter, waarbij je zelfs nog met handschoenen aan halfbevroren vingers kreeg en je je tenen veel moest bewegen om bevriezing tegen te gaan. Er waren in onze buurt bijna geen kinderen van mijn leeftijd. Iedereen was minstens drie jaar en meer ouder, dus ik mocht niet meedoen. Ik was alleen. Er woonde wel een meisje bij ons in de straat. Jacqueline was van mijn leeftijd en we werden dikke vrienden. Waarschijnlijk werd hier voor mij de basis gelegd om juist makkelijker vrienden met vrouwen te worden. Die dag was ze er waarschijnlijk niet en ik voelde de eenzaamheid zwaar drukken. Ik had het ook ijskoud en wachtte gelaten tot ik weer naar binnen mocht.

Cultuur

We zijn sociale wezens. We willen uniek zijn, onze eigen gang gaan en tegelijkertijd ook erbij horen. Dit klinkt als een paradox. We willen kunnen zeggen wat we willen en we passen ons in het contact ook enigszins aan. Want, wat is normaal? Wat kun je wel en niet zeggen? Uniek zijn in iets wat de meerderheid uniek vind oogst bewondering en uniek zijn in iets wat een klein percentage tof vind krijgt dan weer minder applaus, roept vragen op, of wordt afgekeurd. Het heeft allemaal met cultuur te maken. De normen meegekregen in je gezin, door je vriendengroep, familie, teams en woonomgeving bepalen dagelijks je houding en gedrag. Ik werd mij onlangs weer superbewust van mijn eigen bijdrage aan de cultuur van de groep. Elke beslissing die je maakt, hoe mini klein ook draagt bij aan de normering van wat er kan en niet kan, wat normaal gevonden wordt en abnormaal.

Objectief

Opnieuw besefte ik dat het een wonder is dat we elkaar nog redelijk goed kunnen begrijpen en dus kunnen samenwerken. Hiervoor moet wel een bewuste inspanning geleverd worden. Wat je ziet wordt sowieso al gefilterd; gaat langs je normen en waarden, gedachten en opkomende gevoelens en vervolgens denk je een objectieve reactie te kunnen geven op de gebeurtenis? Je kunt de ander in mijn optiek nooit objectief zien, je ziet alleen het verhaal wat je van de ander hebt gecreëerd. Alleen hopelijk een beetje bij te stellen als je echt in contact gaat met de ander en een open onbevooroordeelde houding aanneemt. Ooit hebben we gedragsregels van thuis meegekregen. Als je later gaat samenwonen wordt je geacht elkaar wat tegemoet te komen in wat hoort en niet hoort. In het gunstigste geval ontstaat er een mix van gezamenlijke waarden en normen. Je gaat naar school en later werk en je wordt geacht om samen te werken met anderen. Je maakt onderdeel uit van een groep mensen die allemaal hun eigen achtergrond hebben met hun eigen gedachten over van alles, eigen overtuigingen, een eigen levensvisie. We noemen het binnen de context van werk, taakgerichte groepen en daarbij hoort een gezamenlijke visie. Niet alleen maar een mooie hoog-over visie met prachtige kernwaarden. Dit is alleen een vertrekpunt. Het echte werk gebeurd in de dagelijkse praktijk. In de dagelijkse omgang met elkaar.

Universeel

We verschillen dus nogal van elkaar. Al die verschillende culturen, religies, levensvisies, overtuigingen lijken saamhorigheid in de weg te staan. Het lijkt soms een utopisch doel, als zoiets om zonder zwaartekracht te willen leven. En toch lijken we ook weer veel op elkaar. Want we willen ons allemaal veilig voelen. Gezien en gehoord worden. Erbij horen. Wel graag met respect voor elkaars eigen unieke eigenschappen. dat zou fantastisch zijn.

‘ Kwetsbaarheid is het nieuwe stoer zijn’, dacht ik en vroeg of ik mee mocht doen.

Overdenking tip:

Ik stel mijn oordeel nog even uit. Want, des te minder ik vind, des temeer ik ontdek ( Adriaan van Dis)

Luistertip:Come together, Beatles

Geld

Vaak zijn spreuken, uitdrukkingen en gezegden wel leuk, bemoedigend, wijs of behulpzaam. Moderne varianten zijn onder andere Loesje, Omdenken en Stay positive in life.

Op instagram heb ik onlangs ‘de power of positivity’ toegevoegd en nu krijg ik elke dag een boost aan bemoedigende en positieve quotes binnen. Het kan geen kwaad en positief geformuleerd; het heeft een positieve uitwerking. De laatste die ik las was ‘rewire your brains in three weeks’ door elke dag drie dingen te noemen waar je dankbaar voor bent. Je mindset verschuift hiermee in positieve zin.

Helaas zijn er ook minder positieve uitdrukkingen. De zegswijze ‘wie voor een dubbeltje geboren wordt, wordt nooit een kwartje’, zit diep in het (on) bewustzijn van velen. Er is gelukkig uitgebreid onderzoek naar gedaan en dit ‘armoede denken’ blijkt niet te kloppen. ‘Er is geen massale armoedecultuur, waaraan kinderen nooit meer kunnen ontsnappen’, schrijven de onderzoekers.

Tegeltjes

Bij mijn opa en oma hing vroeger een bordje in de huiskamer met de tekst ‘van het concert des levens, krijgt niemand een program’. Op zich ten dele waar, alleen voelde ik hierbij een lichte opstandigheid opkomen. ‘Heb ik zelf hier nog iets over te zeggen’, dacht ik als puber. Ook kwam ik in mijn jeugd vaak het gezegde ‘Oost West Thuis best’ in verschillende huiskamers tegen. Op zich waar, tenminste als je openstaat voor de metafoor dat je het geluk overal in de wereld kunt gaan zoeken, alleen dat je jezelf toch overal weer tegenkomt.

Onderzoek

Ondanks dat het ‘dubbeltje – kwartje’ verhaal niet klopt en 93 procent van kinderen die in armoede opgroeien eraan ontsnappen, heeft zo’n instelling grote gevolgen. Vooral hebben deze beperkende overtuigingen invloed op je denken en gevoel. We kennen de kracht en impact van herhaling. Als je maar vaak genoeg een boodschap herhaald, ga je erin geloven en naar handelen. Dit geldt zowel voor positieve, alsook negatieve boodschappen. Dit is ook door talloze onderzoeken bevestigd.

Een indrukwekkend voorbeeld hiervan vond ik het onderzoek met een schoolklas; de ene helft kreeg vanaf het begin alleen positieve boodschappen dat ze het konden, goed bezig waren etc en de andere groep kreeg de standaard (normerende) benadering. De positieve benadering groep scoorde vele malen beter. En dat betrof alle kinderen van deze groep! Een mooi voorbeeld van de kracht van denken in mogelijkheden en positieve aandacht, waardoor deze kinderen zich gehoord en gezien voelden en zelfvertrouwen kregen.

Geld

Mijn vader moest ‘sappelen voor zijn dagelijks brood’ en geld maakte niet gelukkig, zo zei hij. Ik wou dat ik er nog met hem over kon spreken dat het makkelijker, vriendelijker en beter voor hem had gekund. Helaas is hij allang geleden op jonge leeftijd overleden. Er is niets mis met geld, het is een middel. Wij maken het beladen. Oneerlijke verdeling qua beloning, machtsmisbruik en status zijn voorbeelden van een vaak negatieve connotatie met betrekking tot geld. Allemaal gevolgen van een neoliberale prestatiemaatschappij.

‘Geld; niet alleen het beste voor mijzelf, wel het beste voor mijzelf en de ander’ dacht ik en daarmee had ik een nieuw tegeltje.

Luistertip:Money, Pink Floyd